Is een RI&E wettelijk verplicht
Pjotr Leijdekkers Door Pjotr Leijdekkers
8 min leestijd

Ja, een RI&E is wettelijk verplicht voor vrijwel iedere werkgever met personeel. Heb je medewerkers in dienst, dan moet je volgens de Arbowet de arbeidsrisico’s binnen je organisatie in kaart brengen en vastleggen in een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie. Daar hoort ook een plan van aanpak bij, waarin staat welke maatregelen je neemt en binnen welke termijn die worden uitgevoerd. Voor veel ondernemers is de belangrijkste vraag daarom niet óf een RI&E verplicht is, maar voor wie de verplichting precies geldt, welke uitzonderingen er zijn en wat de gevolgen zijn als je geen RI&E hebt. Weet je niet precies wat een RI&E is? Lees dan eerst Wat is een RI&E?.

Inhoudsopgave

  1. 1Wanneer is een RI&E verplicht?
  2. 2Voor wie geldt de wettelijke RI&E-plicht?
  3. 2.1Medewerkers, stagiaires en tijdelijke krachten
  4. 2.2Vrijwilligers
  5. 2.3ZZP'ers zonder personeel

Belangrijkste punten

  • Een RI&E is wettelijk verplicht voor vrijwel elke werkgever met personeel.
  • De plicht geldt ook bij stagiaires, uitzend- en oproepkrachten; zzp’ers zonder personeel zijn doorgaans uitgezonderd.
  • Een RI&E moet schriftelijk zijn en bevat verplicht een Plan van Aanpak; hou beide actueel.
  • Toetsing is vaak verplicht; kleine werkgevers kunnen soms een erkend branche-instrument gebruiken.
  • Geen (geldige) RI&E of PvA kan leiden tot handhaving of een boete door de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Wanneer is een RI&E verplicht?

Een RI&E is verplicht zodra je werkgever bent. De wettelijke plicht volgt uit de Arbowet en geldt voor bedrijven en organisaties met personeel. Daarbij maakt het niet alleen uit of je vaste medewerkers hebt, maar ook of er andere mensen onder jouw verantwoordelijkheid werken. Denk aan tijdelijke krachten, oproepkrachten en stagiaires.

De kern is simpel: zodra er arbeidsrisico’s kunnen ontstaan binnen jouw organisatie en er mensen voor je werken, moet je deze risico’s inventariseren en beoordelen. De RI&E moet bovendien schriftelijk zijn vastgelegd en aansluiten op jouw eigen werksituatie. Een standaarddocument zonder link met de praktijk is dus niet genoeg.

  • Je hebt personeel in loondienst
  • Je werkt met tijdelijke of flexibele krachten
  • Je hebt stagiaires of leerlingen op de werkvloer

Twijfel je of jouw situatie onder de verplichting valt, dan is het veiligste uitgangspunt: heb je personeel of vergelijkbare arbeidsrelaties, dan is een RI&E verplicht. Wil je daarna meteen van start, volg dan het Stappenplan RI&E uitvoeren.

Voor wie geldt de wettelijke RI&E-plicht?

De RI&E-plicht geldt voor vrijwel alle werkgevers in Nederland. Dat betekent dat niet alleen grote bedrijven een RI&E nodig hebben, maar juist ook veel mkb-bedrijven. De omvang van je organisatie verandert soms wel iets aan de manier waarop je de RI&E opstelt of laat toetsen, maar niet aan de hoofdregel dat je als werkgever een RI&E moet hebben.

Medewerkers, stagiaires en tijdelijke krachten

De plicht beperkt zich niet tot vaste werknemers. Ook als je werkt met uitzendkrachten, oproepkrachten of stagiaires moet je arbeidsrisico’s in beeld brengen. Zij werken immers binnen jouw organisatie en kunnen worden blootgesteld aan risico’s zoals fysieke belasting, werkdruk, gevaarlijke stoffen, onveilige machines of beeldschermbelasting.

Vrijwilligers

Vrijwilligers worden niet als reguliere werknemers in de Arbowet gezien. Daarom geldt de algemene RI&E-plicht niet vanwege vrijwilligers alleen. Bij werkzaamheden met ernstige risico’s kunnen wel bijzondere arboregels van toepassing zijn.

ZZP'ers zonder personeel

Ben je zelfstandig ondernemer zonder personeel, dan geldt de algemene RI&E-plicht meestal niet. Een zzp'er zonder medewerkers hoeft in de regel dus geen RI&E op te stellen voor het eigen bedrijf. Zodra je echter personeel aanneemt, verandert dat direct en krijg je wel te maken met de verplichting.

Vanaf hoeveel medewerkers is een RI&E verplicht?

Een veelgestelde vraag is: vanaf hoeveel medewerkers is een RI&E verplicht? Het korte antwoord is: niet pas vanaf een groot personeelsbestand, maar al zodra je werkgever bent. Je hoeft dus geen 10, 25 of 50 medewerkers te hebben voordat de verplichting ontstaat.

Dat zorgt vaak voor verwarring, omdat kleinere werkgevers soms wel onder soepelere regels vallen voor de toetsing of gebruik kunnen maken van een erkend branche-instrument. Maar dat betekent niet dat de RI&E zelf niet verplicht is. Ook kleine organisaties moeten risico’s vastleggen en een plan van aanpak opstellen.

Werk je met een klein team, dan is de inhoud meestal compacter dan bij een grote organisatie. De verplichting blijft echter bestaan. De vraag is dus niet zozeer vanaf hoeveel medewerkers een RI&E verplicht is, maar welke vorm het beste past bij jouw bedrijfsgrootte en werkzaamheden.

Wat moet er in een RI&E staan?

Een RI&E is meer dan een checklist. Het document moet inzicht geven in de risico’s binnen jouw bedrijf en duidelijk maken welke functie de RI&E heeft bij gezond en veilig werken. Daarbij kijk je niet alleen naar zichtbare gevaren, maar ook naar minder directe risico’s.

  • Welke veiligheids- en gezondheidsrisico’s aanwezig zijn
  • Welke medewerkers aan deze risico’s worden blootgesteld
  • Hoe groot de kans is dat een risico zich voordoet
  • Wat de mogelijke gevolgen zijn
  • Welke maatregelen nodig zijn om risico’s te voorkomen of te beperken

Voorbeelden van onderwerpen die in een RI&E kunnen terugkomen zijn fysieke belasting, werkdruk, psychosociale arbeidsbelasting, machineveiligheid, gevaarlijke stoffen, geluid, binnenklimaat, beeldschermwerk, bedrijfshulpverlening en ongevallen uit het verleden. Welke onderwerpen relevant zijn, hangt af van jouw organisatie.

Het plan van aanpak is ook verplicht

Bij een RI&E hoort verplicht een plan van aanpak (PVA). Zonder plan van aanpak is de RI&E niet compleet. In dit onderdeel leg je vast welke verbetermaatregelen je gaat nemen om de geïnventariseerde risico’s aan te pakken.

Een bruikbaar plan van aanpak bevat in elk geval:

  • De maatregel die je gaat uitvoeren
  • De prioriteit van de maatregel
  • Binnen welke termijn de maatregel wordt uitgevoerd
  • De manier waarop je de voortgang bewaakt

Hiermee wordt de RI&E een praktisch stuurmiddel in plaats van een document dat alleen voor de administratie bestaat. De Nederlandse Arbeidsinspectie kijkt daarom niet alleen naar het bestaan van de RI&E, maar ook naar de aanwezigheid en kwaliteit van het plan van aanpak.

Moet een RI&E altijd getoetst worden?

In veel gevallen moet een RI&E worden getoetst door een gecertificeerde arbodeskundige of kerndeskundige. Die toetsing is bedoeld om te controleren of de RI&E volledig en inhoudelijk voldoende is. Ook het plan van aanpak wordt daarbij meegenomen.

Er zijn wel uitzonderingen. Sommige kleinere werkgevers hoeven de RI&E niet apart te laten toetsen als zij gebruikmaken van een erkend branche-instrument dat past bij hun situatie. Juist op dit punt gaat het vaak mis: ondernemers denken dan dat de hele RI&E vervalt, terwijl meestal alleen de toetsingsplicht onder voorwaarden anders ligt.

Of toetsing in jouw geval verplicht is, hangt af van factoren zoals:

  • De grootte van je organisatie
  • Het aantal medewerkers
  • Het type werkzaamheden
  • Of je werkt met een erkende branche-RI&E
  • Of jouw situatie binnen de voorwaarden van een uitzondering valt

Wil je controleren of je RI&E klaar is voor een toetsing, gebruik dan de Checklist voor RI&E-toetsing.

Zijn er uitzonderingen op de RI&E-verplichting?

Ja, er zijn uitzonderingen en lichtere varianten, maar die zijn beperkter dan veel ondernemers denken. Voor zeer kleine werkgevers kunnen afwijkende regels gelden. In sommige situaties kan een erkend branche-instrument worden gebruikt. Ook wordt soms verwezen naar een gezondheidschecklist als alternatief in een heel beperkte situatie met weinig arbeidsuren.

Belangrijk is dat je een uitzondering niet te snel aanneemt. De hoofdregel blijft dat een bedrijf met personeel een RI&E moet hebben. De uitzondering gaat meestal over de vorm, de diepgang of de toetsing, niet over het volledig vervallen van de verplichting.

Wat gebeurt er als je geen RI&E hebt?

Wat gebeurt er als je geen RI&E hebt? Dan loop je niet alleen een praktisch risico op onveilige situaties, maar ook op handhaving door de Nederlandse Arbeidsinspectie. Bij een controle kan worden vastgesteld dat jouw organisatie niet voldoet aan de Arbowet. Dat kan leiden tot een waarschuwing, een eis tot herstel of een boete.

Ook een onvolledige RI&E of een ontbrekend plan van aanpak kan problemen opleveren. Het gaat dus niet alleen om het hebben van een document, maar om een RI&E die actueel, bedrijfsspecifiek en bruikbaar is.

  • Je voldoet niet aan een wettelijke verplichting
  • Je vergroot de kans op boetes en handhaving
  • Je hebt minder grip op veiligheids- en gezondheidsrisico’s
  • Je kunt achteraf moeilijker aantonen dat je risico’s serieus hebt aangepakt

Vraag je je daarnaast af wat een RI&E kost? Bekijk dan RI&E kosten 2026: tarieven en wijzigingen.

Hoe vaak moet je een RI&E actualiseren?

Een RI&E is geen eenmalige verplichting. Het document moet actueel blijven. Verandert er iets in jouw bedrijf, dan moet je beoordelen of de RI&E en het plan van aanpak aangepast moeten worden. Denk aan een verhuizing, nieuwe machines, andere werkprocessen, groei in personeel of nieuwe risico’s op de werkvloer.

Ook als wet- en regelgeving verandert of als blijkt dat bestaande maatregelen onvoldoende werken, is actualisatie nodig. Een verouderde RI&E kan in de praktijk net zo problematisch zijn als helemaal geen RI&E.

Praktisch overzicht: wanneer wel en wanneer niet?

Situatie RI&E verplicht? Toelichting
ZZP'er zonder personeel Meestal nee De algemene werkgeversplicht geldt doorgaans niet zonder medewerkers.
Klein bedrijf met personeel Ja Ook met een klein team blijft een RI&E wettelijk verplicht.
Bedrijf met stagiaires of tijdelijke krachten Ja Ook voor deze groepen moeten risico’s worden beoordeeld.
Werkgever met erkende branche-RI&E Ja De verplichting blijft bestaan, maar de manier van opstellen of toetsen kan verschillen.
Organisatie zonder actuele RI&E Niet in orde Een verouderde RI&E voldoet niet aan de bedoeling van de wet.

Hulp nodig bij een RI&E die echt voldoet?

Wil je zeker weten dat jouw RI&E wettelijk klopt en praktisch bruikbaar is? RIE Nederland ondersteunt werkgevers bij het opstellen, toetsen en actualiseren van een complete RI&E inclusief plan van aanpak. Heb je vragen over jouw situatie, neem dan contact op.

Veelgestelde vragen

Is een bedrijf verplicht een RI&E te hebben?

Ja, in de meeste gevallen wel. Zodra je personeel hebt, is een RI&E wettelijk verplicht. De verplichting volgt uit de Arbowet en geldt ook voor veel kleine bedrijven.

Vanaf hoeveel medewerkers is een RI&E verplicht?

De verplichting begint in de praktijk al zodra je werkgever bent. Het is dus niet zo dat een RI&E pas verplicht is vanaf een groter aantal medewerkers. Wel kunnen voor kleine werkgevers afwijkende regels gelden voor toetsing of instrumentkeuze.

Wat gebeurt er als je geen RI&E hebt?

Dan kun je bij controle van de Nederlandse Arbeidsinspectie te maken krijgen met handhaving of een boete. Daarnaast mis je een belangrijk instrument om risico’s binnen je bedrijf te beheersen.

Is een taak risico analyse verplicht?

Een taak risico analyse is iets anders dan een RI&E. Een RI&E is de brede wettelijke inventarisatie op organisatieniveau. Een taak risico analyse kan aanvullend nodig zijn voor specifieke werkzaamheden of risicovolle taken, maar vervangt de RI&E niet.

Moet een kleine ondernemer ook een RI&E hebben?

Ja, ook kleine ondernemers met personeel moeten meestal een RI&E hebben. Dat je bedrijf klein is, betekent niet dat de verplichting vervalt. Wel kan een branche-RI&E of een vereenvoudigde route soms passend zijn.

Gerelateerde artikelen

Pjotr Leijdekkers

Pjotr Leijdekkers

Eigenaar · RIE Nederland

Pjotr Leijdekkers is ondernemer en eigenaar van RIE-NL, ontstaan vanuit de overtuiging dat veel bedrijven worstelen met de complexiteit, kosten en tijdsinvestering van een RI&E. Hij zag dat traditionele RI&E-trajecten vaak onnodig ingewikkeld en duur zijn, waardoor ondernemers het uitstellen of als last ervaren.

Met RIE-NL speelt Pjotr in op deze uitdaging door een goedkope, snelle en eenvoudige digitale RI&E aan te bieden voor bedrijven in Nederland. De aanpak is gebaseerd op een heldere vragenlijst zonder ingewikkeld gedoe en levert automatisch een Plan van Aanpak op. Zo helpt RIE-NL ondernemers om eenvoudig te voldoen aan wet- en regelgeving, zonder dat het hun dagelijkse bedrijfsvoering in de weg zit.