Waar moet een RI&E aan voldoen?
Pjotr Leijdekkers Door Pjotr Leijdekkers
6 min leestijd

Een RI&E moet de risico’s in je organisatie systematisch in kaart brengen, beoordelen en omzetten in een concreet plan van aanpak bij de RI&E. Daarmee is het dus geen losse risicolijst, maar een werkdocument dat laat zien welke gevaren er zijn, hoe belangrijk ze zijn en wat je eraan doet. Een RI&E moet bovendien actueel blijven en in veel situaties ook worden getoetst. Voor toetsing gelden onder voorwaarden uitzonderingen, onder meer voor werkgevers met maximaal 25 werknemers die een erkend branche-instrument gebruiken, voor organisaties die uitsluitend met vrijwilligers werken en voor organisaties met in totaal maximaal 40 uur betaald personeel per week. Hieronder lees je welke onderdelen, risico’s en controlemomenten bepalen of een RI&E echt voldoet.

Inhoudsopgave

  1. 1De wettelijke basis die bepaalt of je RI&E klopt
  2. 2Deze onderdelen mogen niet ontbreken
  3. 3Deze risico’s moet je echt meenemen
  4. 4Met het juiste RI&E-instrument voorkom je gaten
  5. 5Wie je moet betrekken en wie verantwoordelijk blijft

Belangrijkste punten

  • Een geldige RI&E inventariseert en beoordeelt risico’s en mondt uit in een concreet plan van aanpak; houd het document actueel.
  • Neem veiligheids-, gezondheids- en psychosociale risico’s systematisch mee per werkplek/functie en prioriteer op kans en impact.
  • Gebruik een actueel, passend branche-instrument om hiaten te voorkomen en het plan van aanpak te ondersteunen.
  • Betrek preventiemedewerker, leidinggevenden, medewerkers en OR/PVT; de werkgever blijft eindverantwoordelijk.
  • Toetsing is vaak verplicht; uitzonderingen gelden o.a. voor werkgevers met maximaal 25 werknemers met een erkend instrument, vrijwilligersorganisaties en organisaties met maximaal 40 uur betaald personeel per week; actualiseer bij wijzigingen en signalen.

De wettelijke basis die bepaalt of je RI&E klopt

RI&E staat voor risico-inventarisatie en -evaluatie. Voor werkgevers met personeel is dit het verplichte arbo-instrument waarmee je vastlegt hoe werknemers gezond en veilig kunnen werken. Is een RI&E wettelijk verplicht?

Een geldige RI&E is meer dan een standaardformulier. Het document moet passen bij je echte werkzaamheden, werkplekken en personeelsgroepen en actueel zijn voor de situatie van nu. Pas dan vormt de RI&E de basis onder je arbobeleid, in plaats van een map voor de administratie.

Deze onderdelen mogen niet ontbreken

Een bruikbare RI&E is logisch opgebouwd, zodat risico’s per afdeling, werkplek of proces herkenbaar blijven en niet te algemeen worden beschreven; een RI&E-checklist kan helpen om dat te controleren.

Onderdeel Wat erin moet staan
Scope Als praktische afbakening is het verstandig vast te leggen welke locaties, afdelingen, functies, processen en personeelsgroepen onder de RI&E vallen.
Inventarisatie De risico’s die je daadwerkelijk tegenkomt in het werk, plus de maatregelen die al zijn genomen.
Beoordeling Per risico een afweging van kans, impact en prioriteit, zodat duidelijk is wat eerst moet gebeuren.
Plan van aanpak Leg per maatregel vast welke actie wordt genomen, binnen welke termijn en wie daarvoor verantwoordelijk is. Prioriteit en manier van opvolgen zijn sterk aan te bevelen.
Bijzondere categorieën werknemers Besteed aandacht aan risico’s voor bijzondere categorieën werknemers.
Toegang tot ondersteuning De RI&E bevat ook aandacht voor de toegang van werknemers tot de preventiemedewerker, arbodienst of arbodeskundige.
Praktijkgegevens Gebruik ongevallen, bijna-ongevallen, klachten en andere praktijkervaring als aanleiding om de RI&E en het plan van aanpak te beoordelen en zo nodig aan te passen.

Deze risico’s moet je echt meenemen

De inhoud verschilt per organisatie, maar deze risicogebieden horen in beeld te komen. Gebruik een branche-instrument of een systematische indeling die past bij de werkzaamheden.

  • Veiligheidsrisico’s: denk aan machines, intern transport, vallen, uitglijden, elektriciteit, brand en onveilige werkmiddelen.
  • Gezondheidsrisico’s: zoals gevaarlijke stoffen, lawaai, klimaat, trillingen, fysieke belasting en repeterend werk.
  • Psychosociale arbeidsbelasting: werkdruk, ongewenst gedrag, agressie, pesten en andere mentale belasting horen ook in de RI&E.
  • Risico’s per functie, taak en werkplek: beoordeel verschillen tussen werkzaamheden en neem bijzondere situaties mee, zoals thuiswerken, tijdelijke krachten of stagiairs als die bij jou voorkomen.
  • Weging en prioriteit: benoem risico’s niet alleen, maar beoordeel ze op kans en impact, zodat je keuzes in maatregelen verdedigbaar zijn.

Met het juiste RI&E-instrument voorkom je gaten

Het gebruikte RI&E-instrument maakt veel verschil. Kies je een instrument dat past bij je branche en werkzaamheden, dan is de kans kleiner dat je sectorspecifieke risico’s mist. Een algemene template kan bruikbaar lijken, maar laat in de praktijk sneller hiaten achter, bijvoorbeeld bij specialistische processen, bijzondere werkplekken of specifieke wet- en regelgeving.

Erkende branche-instrumenten zijn vaak al ingericht op veelvoorkomende risico’s binnen de sector en helpen ook bij het opstellen van een plan van aanpak. Belangrijk is wel dat het instrument actueel, praktisch en controleerbaar is. Werk je met een verouderde of te globale tool, dan kan je RI&E alsnog onvolledig zijn. Voor werkgevers met maximaal 25 werknemers kan de keuze voor zo’n erkend instrument onder voorwaarden ook relevant zijn voor een vrijstelling van toetsing.

Wie je moet betrekken en wie verantwoordelijk blijft

De werkgever blijft juridisch eindverantwoordelijk voor de RI&E, het bijhouden ervan en het uitvoeren van de maatregelen. Dat verandert niet als je delen van het werk uitbesteedt of externe hulp inschakelt. De RI&E wordt beter wanneer meerdere mensen input leveren: de preventiemedewerker helpt vaak bij de coördinatie, leidinggevenden kennen de dagelijkse praktijk en medewerkers signaleren risico’s die op papier makkelijk onzichtbaar blijven.

Sinds 1 juli 2026 moet de werkgever werknemers in alle bedrijven raadplegen over het arbobeleid, waaronder de RI&E. Dat gebeurt doorgaans via de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging (PVT); zonder OR of PVT moeten de belanghebbende werknemers rechtstreeks worden geraadpleegd. Externe ondersteuning is logisch als risico’s complex zijn of als er intern te weinig arbo-kennis aanwezig is. Maar ook dan blijft de verantwoordelijkheid bij jou als werkgever liggen.

Wanneer je moet laten toetsen - en wanneer niet

Een RI&E moet in veel gevallen worden getoetst; Wanneer is RI&E-toetsing nodig? hangt af van de situatie. Daarbij beoordeelt een gecertificeerde kerndeskundige, al dan niet via een arbodienst, of de RI&E volledig en betrouwbaar is en adviseert de werkgever.

Situatie Wat dit meestal betekent
Organisaties zonder vrijstelling De RI&E moet worden getoetst door een gecertificeerde kerndeskundige.
Werkgevers met maximaal 25 werknemers en een erkend branche-instrument Onder voorwaarden is geen toetsing verplicht.
Organisaties die uitsluitend met vrijwilligers werken Voor deze organisaties is geen toetsing verplicht.
Organisaties met maximaal 40 uur betaald personeel per week Voor deze organisaties is geen toetsing verplicht.
Praktische betekenis van toetsing Toetsing is meer dan een handtekening: de kerndeskundige beoordeelt of de RI&E volledig en betrouwbaar is en adviseert de werkgever. Zie ook: Wat staat er in een RI&E-toetsingsrapport?

Wanneer je je RI&E moet aanpassen

Een RI&E heeft meestal geen vaste einddatum, maar Hoe vaak moet je de RI&E actualiseren? hangt wel samen met actueel blijven. Je werkt hem daarom bij zodra de praktijk verandert of als nieuwe informatie daarom vraagt.

  • Veranderingen in het werk: nieuwe machines, andere technieken, aangepaste werkmethoden, verbouwing, verhuizing of een andere inrichting van werkplekken.
  • Veranderingen in personeel of werkvorm: bijvoorbeeld thuiswerkafspraken, inzet van andere functies, tijdelijke krachten of stagiairs.
  • Incidenten en signalen uit de praktijk: ongevallen, bijna-ongevallen, oplopend verzuim, klachten of terugkerende knelpunten.
  • Nieuwe inzichten: wijzigingen in wetgeving, vakinhoudelijke kennis of uitkomsten van interne evaluaties kunnen aanleiding zijn om risico’s opnieuw te beoordelen.
  • Opvolging van maatregelen: niet alleen de RI&E zelf, maar ook het plan van aanpak moet je periodiek nalopen en bijwerken.

Wat de Arbeidsinspectie controleert en wat fouten je kunnen kosten

De Nederlandse Arbeidsinspectie kijkt niet alleen of er een RI&E aanwezig is, maar ook of er een plan van aanpak is, of toetsing nodig was en of de praktijk klopt met wat op papier staat. Ontbreekt de RI&E of het plan van aanpak, dan kan dat direct leiden tot een boete. Bij onvolledige documenten kan de Arbeidsinspectie handhaven; als stukken worden opgevraagd, kan eerst worden gevorderd om ontbrekende of onvoldoende informatie alsnog aan te leveren. Het document moet dus beschikbaar zijn voor controle en de werkgever moet ervoor zorgen dat iedere werknemer ervan kennis kan nemen. Een RI&E zonder actuele opvolging of zonder passende maatregelen in de praktijk kan alsnog tekortschieten, ook als het gaat om een getoetste RI&E inclusief plan van aanpak.

Gerelateerde artikelen

Pjotr Leijdekkers

Pjotr Leijdekkers

Eigenaar · RIE Nederland

Pjotr Leijdekkers is ondernemer en eigenaar van RIE-NL, ontstaan vanuit de overtuiging dat veel bedrijven worstelen met de complexiteit, kosten en tijdsinvestering van een RI&E. Hij zag dat traditionele RI&E-trajecten vaak onnodig ingewikkeld en duur zijn, waardoor ondernemers het uitstellen of als last ervaren.

Met RIE-NL speelt Pjotr in op deze uitdaging door een goedkope, snelle en eenvoudige digitale RI&E aan te bieden voor bedrijven in Nederland. De aanpak is gebaseerd op een heldere vragenlijst zonder ingewikkeld gedoe en levert automatisch een Plan van Aanpak op. Zo helpt RIE-NL ondernemers om eenvoudig te voldoen aan wet- en regelgeving, zonder dat het hun dagelijkse bedrijfsvoering in de weg zit.