RI&E voorbeeld voor de zorg
Pjotr Leijdekkers Door Pjotr Leijdekkers
4 min leestijd

Een RI&E in de zorg is meer dan een standaard sjabloon. Je brengt de risico’s in jouw eigen zorgsetting praktisch in kaart en koppelt daar direct een Plan van Aanpak aan. Op deze pagina zie je welke onderdelen en risicogebieden in zorgorganisaties vaak terugkomen, zodat je een voorbeeld kunt vertalen naar je eigen praktijk of je kunt een RI&E voorbeeld downloaden (met uitleg). Een branchegerichte aanpak kan helpen, maar verplichting, toetsing en actualiseren hangen uiteindelijk af van hoe de RI&E echt is ingevuld, uitgevoerd en bijgehouden.

Inhoudsopgave

  1. 1Welke risico’s komen in een RI&E voor de zorg vaak voor?
  2. 2Van inventarisatie naar plan van aanpak: zo bouw je de RI&E op
  3. 3Wanneer is een RI&E in de zorg verplicht en wie moet meedenken?
  4. 4Toetsing, branche-RI&E en Arbeidsinspectie: dit moet je weten
  5. 5Wanneer moet je de zorg-RI&E actualiseren?

Belangrijkste punten

  • RI&E in de zorg is maatwerk; gebruik voorbeelden en branche-instrumenten alleen als startpunt.
  • Leg risico’s, bestaande maatregelen en een concreet Plan van Aanpak (wie/wat/wanneer) vast.
  • Veelvoorkomende zorgrisico’s: agressie/geweld, werkdruk/ploegendiensten, fysieke belasting en biologische risico’s.
  • Toetsing is verplicht, behalve bij maximaal 25 werknemers én gebruik van een erkend branche-instrument.
  • Actualiseer bij wijzigingen of incidenten en betrek medewerkers en OR/PVT bij de uitvoering.

Welke risico’s komen in een RI&E voor de zorg vaak voor?

Risicogebied Waar komt het voor? Wie loopt risico? Wat leg je vast?
Agressie en geweld Cliëntencontact, huisbezoeken, balie Zorgverleners, receptie Kans en ernst, protocol, training, nazorg
Werkdruk en onregelmatige diensten Piekdiensten, nacht- en weekendzorg Teams in directe zorg Oorzaken, signalen, roostermaatregelen, opvolging
Fysieke belasting Tillen, verplaatsen, wassen, lang staan Verzorgenden, verpleegkundigen, assistenten Hulpmiddelen, werkwijze, instructie, extra actie
Biologische risico’s en risico’s op prik-, snij- en spatincidenten Werkzaamheden met mogelijke blootstelling, zoals wondzorg, afval of instrumenten Zorgmedewerkers, ondersteuning Bescherming, hygiëne, registratie, maatregel

Een bruikbaar zorgvoorbeeld is altijd sectorspecifiek. Thuiszorg, praktijkzorg en intramurale zorg kennen andere werkplekken, cliëntencontacten, hulpmiddelen en aandachtspunten voor til- en rugbelasting; zie Ergonomie in de RI&E: wat is verplicht?, dus gebruik een voorbeeld als startpunt en niet als invultruc.

Van inventarisatie naar plan van aanpak: zo bouw je de RI&E op

Een RI&E brengt risico’s systematisch in beeld, beoordeelt ze en zet ze om in acties, bijvoorbeeld met een Voorbeeld plan van aanpak bij de RI&E. Wil je zien hoe een compleet RI&E-voorbeeld is opgebouwd? Bekijk het Voorbeeld RI&E: opbouw en inhoud.

  • Inventariseer per werkplek, taak en team welke risico’s voorkomen.
  • Beoordeel per risico waar het speelt, wie risico loopt en hoe ernstig of waarschijnlijk het is.
  • Prioriteer de grootste risico’s eerst.
  • Leg per maatregel in een concreet Plan van Aanpak vast wat je doet, wie verantwoordelijk is en wat de uitvoeringstermijn is.
  • Controleer de uitvoering en stel bij als de praktijk verandert of maatregelen onvoldoende werken.

Zo wordt de RI&E geen document voor de kast, maar een werkdocument voor veilig en gezond werken.

Wanneer is een RI&E in de zorg verplicht en wie moet meedenken?

Werkgevers met personeel hebben op grond van de Arbowet een RI&E nodig. In de zorg is dat extra belangrijk, omdat de dagelijkse praktijk vaak meerdere risico’s tegelijk kent, zoals fysieke belasting, agressie, werkdruk en risico’s rond psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Zie RI&E en psychosociale arbeidsbelasting (PSA).

Je kunt voor de uitvoering een tool, adviseur of een extern bureau voor RI&E laten maken inschakelen, maar de werkgever blijft eindverantwoordelijk. Raadpleeg daarom werknemers over de RI&E en het arbobeleid. Is er een OR of PVT, dan heeft die bij arbeidsomstandigheden een formele rol en kan instemming nodig zijn, zodat de RI&E aansluit op het echte werk. Een gekopieerd voorbeeld is niet voldoende als teams, cliënten of werkwijzen afwijken.

Toetsing, branche-RI&E en Arbeidsinspectie: dit moet je weten

Een erkend branche-RI&E-instrument is een sectorspecifiek hulpmiddel voor het in kaart brengen van arbeidsrisico’s. Controleer altijd of het instrument volledig aansluit op de eigen locaties, functies en werkwijzen en vul het waar nodig aan. Dat maakt opstellen vaak praktischer. Werk je met maximaal 25 werknemers en gebruik je een erkend branche-instrument, dan hoef je de RI&E niet te laten toetsen. In andere gevallen is toetsing in beginsel verplicht, behalve bij enkele wettelijke uitzonderingen. Controleer daarom altijd de actuele erkenning en voorwaarden via officiële RI&E-bronnen, zoals het Steunpunt RI&E.

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij een inspectie vragen naar de RI&E en het Plan van Aanpak en controleert of deze aanwezig en volledig zijn. Bij een ontbrekende RI&E of een ontbrekend Plan van Aanpak kan de Inspectie direct een boete opleggen. Bij een onvolledige RI&E of onvolledig Plan van Aanpak kan de Inspectie handhaven. Compliance stopt dus niet bij de tool alleen.

Wanneer moet je de zorg-RI&E actualiseren?

Actualiseren hoort bij goed RI&E-beheer, niet alleen bij een controle.

  • Werk de RI&E bij als werkzaamheden, cliëntgroepen of zorgprocessen veranderen.
  • Herbeoordeel risico’s bij nieuwe hulpmiddelen, protocollen of roosterwijzigingen.
  • Herzie de RI&E na veranderingen of gebeurtenissen die nieuwe inzichten geven in risico’s of prioriteiten, bijvoorbeeld na een incident, een proceswijziging of een reorganisatie.
  • Check meteen of eerdere maatregelen effect hebben gehad en pas het Plan van Aanpak aan waar nodig.

Gerelateerde artikelen

Pjotr Leijdekkers

Pjotr Leijdekkers

Eigenaar · RIE Nederland

Pjotr Leijdekkers is ondernemer en eigenaar van RIE-NL, ontstaan vanuit de overtuiging dat veel bedrijven worstelen met de complexiteit, kosten en tijdsinvestering van een RI&E. Hij zag dat traditionele RI&E-trajecten vaak onnodig ingewikkeld en duur zijn, waardoor ondernemers het uitstellen of als last ervaren.

Met RIE-NL speelt Pjotr in op deze uitdaging door een goedkope, snelle en eenvoudige digitale RI&E aan te bieden voor bedrijven in Nederland. De aanpak is gebaseerd op een heldere vragenlijst zonder ingewikkeld gedoe en levert automatisch een Plan van Aanpak op. Zo helpt RIE-NL ondernemers om eenvoudig te voldoen aan wet- en regelgeving, zonder dat het hun dagelijkse bedrijfsvoering in de weg zit.