Waar moet een RI&E aan voldoen?

Welke eisen stelt de wet aan een RI&E?

De wettelijke basis van de RI&E staat in de Arbowet. In de praktijk betekent dit dat iedere werkgever met personeel de arbeidsrisico’s binnen het bedrijf moet inventariseren en evalueren. De RI&E moet schriftelijk zijn vastgelegd en aansluiten op de werkelijke situatie binnen jouw organisatie.

Een goede RI&E bevat in elk geval:

• een overzicht van de risico’s binnen het werk;
• een beoordeling van die risico’s;
• maatregelen om risico’s te beperken;
• een Plan van Aanpak met prioriteiten, planning en verantwoordelijkheden;
• aandacht voor specifieke groepen werknemers en bijzondere risico’s.

Daarmee is ook meteen het antwoord gegeven op de vraag wat zijn de wettelijke eisen voor een RI&E: de RI&E moet volledig, actueel, schriftelijk vastgelegd en waar nodig getoetst zijn. Een document dat alleen algemene gevaren noemt zonder beoordeling of vervolgmaatregelen voldoet dus niet.

Wat zijn de verplichte onderwerpen in de RI&E?

De verplichte onderwerpen in de RI&E draaien om alle risico’s die medewerkers tijdens het werk kunnen lopen. Dat gaat niet alleen om zichtbare gevaren, maar ook om minder direct herkenbare risico’s zoals werkdruk of ongewenste omgangsvormen.

Minimaal neem je deze onderwerpen mee:

• fysieke veiligheid, zoals struikelen, vallen, machines, intern transport en gevaarlijke stoffen;
• gezondheidsrisico’s, zoals geluid, beeldschermwerk, fysieke belasting en binnenklimaat;
• psychosociale arbeidsbelasting, waaronder werkdruk, agressie, intimidatie, pesten en seksuele intimidatie;
• risico’s voor bijzondere groepen, zoals jongeren, zwangere medewerkers en medewerkers die borstvoeding geven;
• de manier waarop werknemers toegang hebben tot ondersteuning, zoals de preventiemedewerker, bedrijfsarts of arbodienst.

De inhoud moet passen bij jouw branche, werkzaamheden en personeelsbestand. Een kantoororganisatie heeft andere risico’s dan een bouwbedrijf, magazijn of schoonmaakbedrijf. Daarom moet een RI&E altijd aansluiten op de praktijk, niet op een algemeen standaarddocument.

Wat moet er in een Plan van Aanpak staan?

Een RI&E zonder Plan van Aanpak is niet compleet. Het Plan van Aanpak is het onderdeel waarin je vastlegt wat je met de gevonden risico’s gaat doen. Daarmee laat je zien dat je niet alleen inventariseert, maar ook daadwerkelijk verbetert.

In een goed plan van aanpak (PvA) bij de RI&E staan minimaal:

• welk risico moet worden aangepakt;
• welke maatregel wordt genomen;
• hoe urgent die maatregel is;
• wie verantwoordelijk is voor de uitvoering;
• wanneer de maatregel uitgevoerd moet zijn;
• hoe je controleert of de maatregel werkt.

Praktisch voorbeeld: als uit de RI&E blijkt dat medewerkers in een magazijn veel tillen, dan is alleen benoemen dat fysieke belasting voorkomt niet voldoende. In het Plan van Aanpak leg je dan bijvoorbeeld vast dat tilhulpmiddelen worden aangeschaft, instructies worden gegeven en dat de teamleider de invoering voor een bepaalde datum controleert.

Wanneer moet een RI&E worden getoetst?

Een veelgestelde vraag is: kan ik zelf een RI&E opstellen? Dat kan in veel gevallen, maar dat betekent niet automatisch dat je klaar bent. Of toetsing verplicht is, hangt af van jouw situatie en van het gebruikte instrument.

In de basis geldt dat een RI&E en het Plan van Aanpak normaal gesproken moeten worden getoetst door een gecertificeerde arbodeskundige of arbokerndeskundige. Er zijn beperkte uitzonderingen, bijvoorbeeld bij gebruik van een erkend branche-instrument; zie de beschikbare instrumenten voor de RI&E. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen een RI&E te maken, maar ook te toetsen of je RI&E aan alle eisen voldoet. Gebruik hiervoor de checklist voor een succesvolle RI&E-toetsing.

Twijfel je hierover, dan is het verstandig om dit vooraf te laten beoordelen. Een RI&E die inhoudelijk netjes oogt, maar formeel getoetst had moeten worden, kan alsnog tekortschieten bij controle.